YÜKSEK İHTİSAS E.A.H YOĞUN BAKIM ÜNİTESİ SAĞLIK PERSONELİNİN

TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE İLİŞKİN ANKET UYGULAMA DEĞERLENDİRMESİ:

Araştırmacı :  Uzm.Dr.Zeren ÖZTÜRK ALTUN

(Psikiyatri Uzmanı)

Genel bilgiler:

İlk kez 1970’li yıllarda tanımlanan Tükenmişlik (Burnout) olgusu,  sosyal bir problem   olarak öneminin anlaşılmasıyla birlikte; araştırmacılar tarafından ilgi duyulan bir çalışma konusu olmuştur. En yalın haliyle “Ruhsal ve fiziksel açıdan enerjinin tükenişi” olarak tanımlanabilen tükenmişliğin, “Çalışma ortamıyla bireyin etkileşiminin bir sonucu olduğu” varsayımına yönelik gerçekleştirilen çalışmalar olgunun hem birey hem de örgütler açısından olumsuz etkilerini gözler önüne sermesi ve tükenmişlik kaynaklı olumsuzlukları azaltabilecek koşulların belirlenmesi adına oldukça önemlidir

Tükenmişlikle ilgili günümüzde en yaygın kabul gören tanım, konuyla ilgili çalışan araştırmacılar arasında en önemli isim olarak anılan ve Maslach Tükenmişlik Envanterini geliştiren Christina  Maslach’a aittir. Maslach, tükenmişlik kavramını; duygusal tükenme (emotional exhaustion), duyarsızlaşma (depersonalization) ve kişisel başarıya (personel accomplishment) ilişkin duyguları kategorize eden üç ayrı boyutta ele almaktadır. Başka bir deyişle Maslach’a göre tükenmişlik “İşi gereği insanlarla yoğun bir ilişki içerisinde olanlarda görülen  duygusal  tükenme,  duyarsızlaşma, ve  düşük kişisel başarı hissi” şeklinde tanımlanmaktadır.

Duygusal tükenme; tükenmişliğin bireysel stres boyutunu belirtmekte ve “Bireyin duygusal ve fiziksel kaynaklarında azalmayı”ifade etmektedir.  Duyarsızlaşma; tükenmişliğin kişiler arası boyutunu temsil etmekte ve müşterilere yönelik negatif, katı tutumları ve işe karşı tepkisizleşmeyi  belirtmektedir.. Düşük kişisel başarı duygusu ise; “Kişinin kendisini olumsuz değerlendirme eğiliminde olması” nı ifade etmektedir

Araştırmanın Amacı:

Bu araştırmada;  yoğun bakım ünitelerinde çalışan sağlık personelinin tükenmişlik düzeylerini belirlemek amaçlanmıştır.

Araştırmanın Yöntemi :

Araştırmanın örneklemi  ; Araştırmanın örneklemini Bursa Yüksek İhtisas Eğitim Araştırma Hastanesi kardioloji, kalp damar cerrahi ve genel yoğun bakım ünitelerinde çalışan sağlık personeli oluşturmaktadır. Anket uygulaması 15 Eylül 2011-15 kasım 2011 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. 70 kişiye ulaştırılan anketlerden geri dönen anket sayısı 64 olup, anketlerin geri dönüş oranı %91’dir. Geri dönen anketlerin tamamı (64 anket), araştırmanın analizlerine dahil edilmiştir.

Araştırmada kullanılan veri toplama araçları:

Christina Maslach ve Susan Jackson tarafından geliştirilen, Türkçe uyarlaması, geçerlik ve güvenilirlik çalışması Canan Ergin tarafından yapılmış olan “Maslach Tükenmişlik Ölçeği” toplam 22 maddeden oluşmakta ve 6 dereceli likert tipi cevaplanmaktadır. Tükenmişlik ölçeği; duygusal tükenme, kişisel başarı ve duyarsızlaşma olmak üzere üç alt ölçekten oluşmaktadır. Tükenmişlik tek bir puanla değil, her bir alt ölçekten alınan üç ayrı puanla değerlendirilir. Sonuç olarak her birey için, üç ayrı puan elde edilir.

Tükenmişlik Ölçeği Puanlarının Değerlendirilmesi:

64 sağlık personelinin 38'i( %59)  duygusal tükenme alt ölçeğinde yüksek puan almış (27 puan ve üzeri ) ve ortalaması 29.9  ; 28'i  (% 44) duyarsızlaşma alt ölçeğinden yüksek puan almış ( 13 puan ve üzeri ) ve ortalaması 12.6 ; 34 'ü (%53 ) kişisel başarısızlık alt ölçeğinde yüksek puan almıştır ( 31 puana kadar olan ) ortalaması 31 puan olarak hesaplanmıştır.

Sonuç:

Araştırmamızın ilk amacı, yoğun bakım personelinin tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesidir. Bu noktada; “tükenmiş” veya “tükenmemiş” bireyler yerine; düşük, orta ve yüksek tükenmişlik düzeyine sahip bireylerden söz etmenin daha doğru olduğunun belirtilmesi gerekir. Bu doğrultuda örneklemimizdeki yoğun bakım personelinin tükenmişlik düzeyleri değerlendirildiğinde; duygusal tükenme ve duyarsızlaşma düzeylerinin yüksek,kişisel başarı düzeylerinin düşük olduğu görülmektedir.  Başka bir deyişle yoğun bakım personeli yüksek bir tükenmişlik düzeyine sahiptir.